Bitcoin จะอยู่รอดได้อย่างไร

เมื่อ Block Reward กำลังตาย และ Fee ก็อาจไม่เกิด

บทถกเถียงว่าด้วย “รากฐานความมั่นคง” ของเครือข่าย

⸻

คำถามตั้งต้น (จาก Yithsword)

คำถามของ Yithsword ไม่ใช่คำถามพื้น ๆ แบบ “ราคาจะขึ้นไหม”
แต่คือคำถามที่ แทงตรงหัวใจของ Bitcoin protocol

เมื่อ Block reward ลดลงเรื่อย ๆ
On-chain usage ถูกผลักออกไป Layer อื่น
Fee มีแนวโน้มต่ำลง
แล้วแรงจูงใจของ Miner จะมาจากไหน?

คำถามนี้ ไม่ใช่ FUD
แต่คือ existential question ของ Bitcoin ระยะยาว

⸻

คำตอบกระแสหลัก (Mainstream Bitcoin Narrative)

ฝั่ง Bitcoiners ส่วนใหญ่ตอบอยู่ 2 แกน (ตามที่ Yithsword สรุป):
1. Network effect → Block space แน่น → Fee สูง
2. ราคาที่เพิ่มขึ้น → ชดเชย Block reward ที่ลดลง

ซึ่งฟังดูดี
แต่เมื่อพิจารณาเชิงโครงสร้าง จะพบว่า สองข้อนี้ย้อนแย้งกันเอง

⸻

จุดแตกหักที่ 1

“ถ้า On-chain แน่น Fee สูง” — แล้วเราพัฒนา Lightning, SegWit, Taproot ไปทำไม?

การพัฒนา Bitcoin ตลอด 7–8 ปีหลัง
มุ่งลด On-chain footprint อย่างชัดเจน
• SegWit ลด block weight (BIP141)
• Taproot เพิ่ม privacy + efficiency (BIP340–342)
• Lightning Network ย้าย microtransaction ออกนอก chain

นี่ไม่ใช่ accident
แต่มันคือ design philosophy

งานวิจัยชี้ตรงกันว่า
Layered scaling คือทางรอดเดียวของ global monetary network
ไม่ใช่ high-fee base layer (Gervais et al., 2016; Decker & Wattenhofer, 2015)

ผลลัพธ์คือ
👉 On-chain ไม่ได้ถูกออกแบบมาให้ “หนาแน่นตลอดเวลา”

ดังนั้น
ความหวังว่า Fee จะมาแทน Block reward แบบธรรมชาติ
คือความหวังที่สวนกับทิศทางการพัฒนาเองของ Bitcoin

⸻

จุดแตกหักที่ 2

“ราคาจะขึ้นเอง” — นี่คือ assumption ไม่ใช่กลไก

Yithsword ชี้ประเด็นสำคัญมากว่า

Halving price increase = historical pattern
ไม่ใช่ physical law

Stock-to-flow ไม่ใช่ causal model
เป็นเพียง descriptive model ที่ล้มเหลวในการทำนายช่วงหลัง (PlanB model deviation 2021–2023)

งานเศรษฐศาสตร์ชี้ว่า
เมื่อ new supply → ใกล้ศูนย์
ราคาจะถูกขับเคลื่อนโดย demand side ล้วน ๆ
ไม่ใช่ halving effect (Hayekian monetary theory; Huberman et al., 2021)

กล่าวตรง ๆ คือ

Halving ในอนาคตอาจ “ไม่กระทบราคา” อีกต่อไป

และถ้า ราคาไม่ขึ้น x2 ทุก halving
block reward (BTC) จะหดเร็วกว่า cost curve ของ miner

⸻

จุดแตกหักที่ 3

ยิ่งราคาแพง → คนยิ่งหนีไป Layer อื่น → Fee ยิ่งต่ำ

นี่คือ feedback loop ที่ย้อนศรกับ narrative ดั้งเดิม
• ราคา BTC สูง → ค่า fee ใน satoshi สูง
• ผู้ใช้ rational → ย้ายไป L2 / custodial / netting
• On-chain usage เหลือเฉพาะ settlement ใหญ่ ๆ
• จำนวน tx น้อย → fee market ไม่ลึก

งานวิจัยของ Roughgarden (2020) ชี้ว่า
Fee market ไม่ได้ guarantee security
หาก demand ไม่ต่อเนื่องและไม่หนาแน่น

⸻

“Death Spiral” มีจริงไหม?

Piriya Sambandaraks โต้ว่า

Death spiral ถูกพูดทุก cycle แต่ไม่เคยเกิด

ซึ่งถูก — ในอดีต

แต่ประเด็นของ Yithsword คือ

อนาคตอาจไม่เหมือนอดีต
เพราะ incentive structure กำลังเปลี่ยนเชิงคุณภาพ

งานของ Carlsten et al. (2016)
เตือนชัดว่า fee-only security model มี attack surface สูงกว่า subsidy-based model

⸻

ข้อเสนอที่ “แรง” และไม่โรแมนติก

จากการถกเถียงทั้งหมด
ข้อสรุปที่โผล่ขึ้นมา (ชัดในความเห็นของ Piriya + MMing Suk + Patsakorn) คือ

1. Mining อาจไม่ใช่ “ธุรกิจ” แต่เป็น “ต้นทุนความมั่นคง”
• รัฐ
• Sovereign fund
• Critical infrastructure
• Custodian รายใหญ่

ขุดไม่ใช่เพื่อกำไร
แต่เพื่อ ไม่ให้ระบบพัง

นี่สอดคล้องกับ economic theory เรื่อง public good & security externality (Varian, 1992)

⸻

2. Bitcoin = All or Nothing

Piriya กล่าวชัด:

Bitcoin จะอยู่รอดไม่ได้ในฐานะ alternative asset
ต้องเป็น global monetary network เท่านั้น

ถ้า Bitcoin ไม่ถูกใช้เป็น settlement layer ของโลก
แรงจูงใจในการ “รักษา chain” จะหายไป

⸻

3. Game Theory ไม่ได้สวยงาม แต่โหด

ถ้า Bitcoin กลายเป็น
• ระบบชำระบัญชีระหว่างรัฐ
• store of value ระดับ sovereign
• rail ของทุนโลก

ใคร “ไม่ช่วยขุด” = เปิดช่องให้ศัตรูโจมตีตัวเอง

นี่คือ mutually assured security
ไม่ใช่ libertarian utopia

⸻

บทสรุป (แบบไม่ปลอบใจ)

คำถามของ Yithsword ยังไม่มีคำตอบสุดท้าย
และนั่นคือความจริงที่ Bitcoiners ต้องกล้ายอมรับ

Bitcoin ไม่การันตีความสำเร็จ
มันเพียงเสนอ rule set
และปล่อยให้โลกตัดสิน

ถ้าวันหนึ่ง
consensus rules อ่อน
node ถูกครอบงำ
mining incentive หาย

Bitcoin ก็ ไม่สมควรอยู่รอด

และนั่นไม่ใช่โศกนาฏกรรม
แต่มันคือ ธรรมชาติของระบบเปิด

⸻

เครดิตแนวคิดจากการสนทนา
• Yithsword (เจ้าของโพส)
• Piriya Sambandaraks
• Puwadol Vichit
• MMing Suk
• Patsakorn Tripiboonsuk

⸻

ภาคต่อ

เมื่อ Fee market ไม่ได้เกิดเอง และ Miner ไม่ใช่พระเอก

Bitcoin ต้องเลือกระหว่าง “ความจริง” กับ “ความเชื่อ”

⸻

1) ความจริงข้อแรกที่ต้องยอมรับ

Fee market ≠ Free market แบบอุดมคติ

ในตำรามักพูดว่า

“เมื่อ block reward หายไป fee market จะทำงานเอง”

แต่งานวิจัยหลายชิ้นชี้ว่า
Fee market ใน blockchain เป็นตลาดที่บิดเบี้ยวโดยโครงสร้าง
• Block space เป็นของจำกัดแบบ hard cap
• Demand ไม่ต่อเนื่อง (bursty, episodic)
• ผู้ใช้มีทางหนี (L2, custodial, netting)

Carlsten et al. (2016) แสดงชัดว่า

Fee-only regime มีแรงจูงใจให้ miner ทำ “selfish mining” และ “reorg attack” มากขึ้น
เพราะรายได้ไม่สม่ำเสมอ

พูดให้แรงกว่านั้นคือ

Fee market ไม่ใช่รากฐานความมั่นคง
แต่เป็นรายได้เสริมที่ผันผวน

⸻

2) Layered scaling คือสิ่งจำเป็น

แต่ Layered scaling “ฆ่า” narrative เรื่อง fee

นี่คือความย้อนแย้งที่หลีกเลี่ยงไม่ได้
• ถ้า Bitcoin ไม่ scale → ใช้ไม่ได้ → ตาย
• ถ้า Bitcoin scale ด้วย L2 → on-chain tx ลด → fee ต่ำ

นี่ไม่ใช่ bug
แต่มันคือ trade-off ทางสถาปัตยกรรม

ดังนั้นคำถามที่แท้จริงไม่ใช่

“Fee จะพอไหม”

แต่คือ

ใครควรเป็นผู้จ่ายค่าความมั่นคงของ base layer

⸻

3) Miner จะไม่ใช่ “ตลาดเสรี” ตลอดไป

นี่คือจุดที่บทสนทนาใน Siamese Bitcoiners เริ่มแตะของจริง

ข้อเสนอที่โผล่ซ้ำ ๆ จากหลายคนคือ

Mining จะกลายเป็น infrastructure
ไม่ใช่ธุรกิจ commodity

ลักษณะนี้เหมือนอะไร?
• ระบบไฟฟ้า
• โครงข่ายดาวเทียม
• โครงสร้าง defense network

คือ ขาดทุนได้ แต่ห้ามล่ม

ถ้า Bitcoin กลายเป็น:
• settlement layer ระดับรัฐ
• reserve rail ของทุนโลก
• censorship-resistant backbone

ค่า mining = ค่า “ไม่ให้ระบบถูกโจมตี”

ไม่ใช่ “ROI”

⸻

4) “รัฐเข้ามาขุด = Bitcoin ตาย?”

ไม่จำเป็น ถ้าเข้าใจ game theory จริง ๆ

Bitcoiners สาย libertarian มักกลัวว่า

ถ้ารัฐขุด = centralization

แต่ในมุม game theory ขั้นสูง
สถานการณ์ที่ “หลายรัฐขุดพร้อมกัน”
กลับ ลดแรงจูงใจในการโจมตี

เพราะ:
• ไม่มีรัฐใดควบคุม majority เดียว
• การโจมตี = ทำลายความเชื่อมั่นในสินทรัพย์ที่ตนถือเอง
• Nash equilibrium คือ “รักษา chain”

นี่คือ Mutual Deterrence
ไม่ใช่ decentralization แบบอุดมคติ
แต่เป็น decentralization แบบโลกจริง

⸻

5) ความจริงที่เจ็บที่สุด

Bitcoin ไม่ได้ชนะเพราะ “ดี”

แต่ชนะเพราะ “ทางเลือกอื่นแย่กว่า”

ประเด็นจาก Patsakorn ชี้ชัดมาก:
• Fiat ไม่มี bottom
• Trust ในสถาบันลดลง
• Capital controls เพิ่มขึ้น
• Geopolitics ทำให้ neutral money จำเป็น

Bitcoin ไม่ต้องสมบูรณ์
แค่ ไม่โกหก ไม่พิมพ์เพิ่ม ไม่เซ็นเซอร์

ก็พอจะถูก “เลือก” แล้ว

⸻

6) Worst case ที่คนไม่อยากคิด

ลองพูดตรง ๆ แบบไม่กลัวเสียศรัทธา:

Worst case:
• Fee ต่ำ
• Reward ต่ำ
• Hashrate ลด
• Security margin บางลง

แต่ถ้าในสถานการณ์นี้
Bitcoin ยังมีมูลค่าเชิงภูมิรัฐศาสตร์

ผู้ถือรายใหญ่
รัฐ
สถาบัน
จะ “จำเป็นต้องอุด” security gap

ไม่ใช่เพราะรัก Bitcoin
แต่เพราะ ต้นทุนการปล่อยให้มันพังสูงกว่า

⸻

7) Bitcoin ไม่ได้สัญญาว่าจะรอด

แต่มันทดสอบมนุษย์

Bitcoin ไม่ได้ออกแบบมาให้ “อยู่รอดอัตโนมัติ”
มันออกแบบมาเพื่อทดสอบว่า
• เราจะปกป้องระบบที่ยุติธรรมกว่าหรือไม่
• เราจะจ่ายต้นทุนของความจริงหรือไม่
• เราจะยอมรับว่าเงินคือ power infrastructure หรือไม่

ถ้าวันหนึ่ง:
• consensus ถูกบิด
• node ถูกควบคุม
• mining กลายเป็น facade

Bitcoin ควรตาย

และถ้ามันไม่ตาย
นั่นแปลว่าโลก “เลือกมันแล้วจริง ๆ”

⸻

บทสรุปสุดท้าย (ไม่ปลอบใจ)

คำถามของ Yithsword
ไม่ใช่คำถามของนักลงทุน
แต่เป็นคำถามของ สถาปนิกระบบ

Bitcoin จะไม่อยู่รอดเพราะราคา
ไม่อยู่รอดเพราะ meme
ไม่อยู่รอดเพราะ faith

มันจะอยู่รอด
ก็ต่อเมื่อมีคนจำนวนพอ
ยอมจ่ายต้นทุนเพื่อ “ไม่โกหก”

และนั่น
ไม่ใช่เรื่องเทคนิค
แต่เป็นเรื่อง จริยธรรมของอารยธรรม

#Siamstr #nostr #bitcoin #BTC