ร้านค้าในไทยรับชำระเงินด้วย Bitcoin ผิดหรือไม่?



ก่อนอื่นต้องแยกแยะระหว่าง
"ผู้ประกอบธุรกิจสินทรัพย์ดิจิทัล" (Intermediaries)
และ "ร้านค้าทั่วไป" (Merchants)
ออกจากกันอย่างชัดเจน
เพราะมีการบังคับใช้กฎหมายต่างกัน

1. สถานะทางกฎหมายของ Bitcoin

ในการชำระหนี้
ตามพระราชบัญญัติเงินตรา
พ.ศ. 2501 มาตรา 6
ระบุให้เงินที่ชำระหนี้ได้ตามกฎหมาย (Legal Tender)
คือธนบัตรและเหรียญกษาปณ์ไทยเท่านั้น

ดังนั้น Bitcoin
"ไม่ใช่เงินตราที่ชำระหนี้ได้ตามกฎหมาย"

เจ้าหนี้ (ร้านค้า) มีสิทธิปฏิเสธ
ไม่รับ Bitcoin ได้โดยไม่มีความผิด

แต่ในทางกลับกัน
หากร้านค้าและลูกค้า "ตกลงยินยอม"
ทั้งสองฝ่าย (Mutual Consent)
การชำระหนี้นั้นย่อมสมบูรณ์
ตามหลักเสรีภาพในการทำสัญญา
(Freedom of Contract)

โดยมีลักษณะเป็น
"การแลกเปลี่ยน" (Barter System)
ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ (มาตรา 518) คือการนำทรัพย์สิน (Bitcoin)
มาแลกกับทรัพย์สินหรือบริการ
ไม่ใช่การซื้อขายปกติ

2. ข้อห้ามสำคัญจาก ก.ล.ต.
(มีผลบังคับใช้ 1 เมษายน 2565)

จุดที่ทำให้เกิดความสับสนว่า "ผิดกฎหมาย"
มาจาก ประกาศคณะกรรมการ
กำกับหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์
ที่ กธ. 5/2565
เรื่อง หลักเกณฑ์ เงื่อนไข และวิธีการ
ในการให้บริการของผู้ประกอบธุรกิจสินทรัพย์ดิจิทัลฯ

ห้าม "ผู้ประกอบธุรกิจสินทรัพย์ดิจิทัล"
(เช่น Exchange, Broker, Dealer ที่ได้รับใบอนุญาต) ให้บริการหรือสนับสนุน
การนำสินทรัพย์ดิจิทัลมาใช้ชำระค่าสินค้า
และบริการ (Means of Payment)

สิ่งที่ห้ามทำ:
• ห้ามทำระบบ QR Code เพื่อรับชำระเงินให้ร้านค้า
• ห้ามโฆษณาเชิญชวนให้ร้านค้ารับคริปโต
• ห้ามเปิด Wallet สำหรับร้านค้าเพื่อรับเงินโดยเฉพาะ

กฎหมายนี้
"บังคับใช้กับผู้ประกอบธุรกิจ (Licensee)"
ไม่ให้ทำตัวเป็น Payment Gateway
แต่ไม่ได้กำหนดโทษทางอาญา
สำหรับร้านค้าทั่วไป
ที่ตกลงรับ Bitcoin
กับลูกค้าโดยตรง (Peer-to-Peer)

3. ร้านค้าทั่วไปรับ Bitcoin ผิดไหม?

ยังไม่มีกฎหมายฉบับใด
ระบุว่าร้านค้าทั่วไปมีความผิดทางอาญา
หากรับชำระด้วย Bitcoin
ผ่านกระเป๋าส่วนตัว โดยไม่ผ่านตัวกลาง
เพราะถือเป็นเรื่องความพึงพอใจระหว่างเอกชน

อย่างไรก็ตาม มีข้อควรระวัง 3 ข้อ

1. ความเสี่ยงจาก ธปท.
ธนาคารแห่งประเทศไทย
เคยออกประกาศขอความร่วมมือ
ไม่ให้ใช้สินทรัพย์ดิจิทัลชำระค่าสินค้า
เนื่องจากความผันผวนและความเสี่ยง
แต่ยังไม่มีบทลงโทษทางอาญา
สำหรับร้านค้าขนาดเล็ก (Micro-merchant)
ยกเว้นแต่ร้านค้านั้นจะทำตัวเป็น
"ผู้ให้บริการรับแลกเปลี่ยน"
เสียเองโดยไม่มีใบอนุญาต

2. ภาระทางภาษี (Tax Implications)
กรมสรรพากรถือว่า
Bitcoin เป็น "ทรัพย์สินไม่มีรูปร่าง"
เมื่อร้านค้ารับ Bitcoin
รายได้นั้นถือเป็นเงินได้พึงประเมินตาม
มาตรา 40(8) แห่งประมวลรัษฎากร

การคำนวณต้องตีมูลค่า Bitcoin เป็นเงินบาท
"ณ เวลาที่ได้รับ"
เพื่อนำมารวมคำนวณภาษีเงินได้
บุคคลธรรมดา/นิติบุคคล

ภาษีมูลค่าเพิ่ม (VAT)
การแลกสินค้ากับ Bitcoin
ถือเป็นการขายสินค้า
ต้องนำมูลค่ามาคิด VAT ด้วย
(หากรายได้เกิน 1.8 ล้านต่อปี)

3. กฎหมายฟอกเงิน
หากร้านค้ามีการรับแลกเปลี่ยน
ในปริมาณสูงผิดปกติ
อาจถูกเพ่งเล็งตามกฎหมาย
ป้องกันและปราบปรามการฟอกเงิน (AML)

บทสรุป
1. ทำได้
แปะป้ายว่า “Bitcoin Accepted Here" ได้
ถือว่าเป็นสัญญาแลกเปลี่ยน
และให้ลูกค้าโอนเข้า Private Wallet
(Hardware/Software Wallet) ของร้านโดยตรง

2. ห้ามทำ
สมัครบัญชี Merchant กับ Exchange ในไทย
(เช่น Bitkub, Orbix)
เพื่อขอระบบรับชำระเงิน
หรือใช้บริการ Payment Gateway
ที่แปลง Bitcoin เป็นบาทให้อัตโนมัติ
เพราะผู้ให้บริการเหล่านั้นถูกห้าม

3. ข้อแนะนำ
ควรบันทึกมูลค่า ณ เวลาที่รับ (Timestamp)
อย่างละเอียด
เพื่อใช้เป็นหลักฐานในการยื่นภาษี
และป้องกันข้อครหาเรื่องการฟอกเงิน

#siamstr