W publicznej dyskusji o AI wyróżnić można silną i słabą narrację. Ta pierwsza zwraca uwagę mediów i pozwala pozycjonować się jako wizjoner lub mistyk, ale też ułatwia rozmywanie odpowiedzialności za działanie systemów sztucznej inteligencji i powiela marketing wydawców wielkich modeli. To opowieść o przełomach, nowych bytach i cywilizacyjnej przyszłości. Ta druga to domena akademików i nudziarzy z niszowych mediów, to pytania o dane, koszty, błędy, ograniczenia i stronniczość pozornie autonomicznych systemów.

Słabe historie, nudne pytania
https://blog.humanistyka.dev/2026/07/slabe-historie-nudne-pytania

Polecamy się na Patronite jak nie wiem co
https://patronite.pl/humanistyka.dev

Po raz kolejny okazuje się, że duże modele językowe, odpowiednio dostrojone, mogą z powodzeniem imitować styl literacki uznanych autorów i autorek. Skuteczna ekstrakcja stylu i jego powielanie w generatywnych wytworach jest faktem. Czy próbą racjonalizowania rosnących możliwości LLM-ów będzie szukanie wartości literatury nie w gotowym tekście, ale procesie twórczym i osobistej perspektywie pisarza i pisarki?

https://blog.humanistyka.dev/2026/07/skuteczna-maszynowa-ekstrakcja-stylu-to-powazne-wyzwanie-dla-literatury

"Bardzo proszę o przerobienie zdjęcia, jak kuzyn idzie do nieba. Wczoraj był pogrzeb i chcę, żeby szedł do nieba, bo piekło miał na ziemi"

Na KrytPolu pojawił się niewielki reportaż o grupie "PRZERABIAMY ZDJĘCIA (OŻYWIANIE, NAPRAWA STARYCH FOTOGRAFII ITP.)":

"To grupa, na której Polki i Polacy z pomocą sztucznej inteligencji przerabiają swoje prywatne zdjęcia, a ci, którzy tego nie potrafią, proszą o przeróbki innych członków społeczności".

I dalej:

"Scrollowanie grupy przypomina oglądanie albumu rodzinnego koleżanki: nie rozpoznajesz żadnych ludzi, słyszysz o nich kilka losowych słów. To jak włamanie do prywatnego archiwum lub wirtualny spacer po cmentarzu. Martwi ludzie, niczym duchy ze złej jakości efektów specjalnych, ożywają na zdjęciach i uśmiechają się – czasem zwyczajnie, czasem upiornie. Rozpikselizowują się, miewają za wiele palców, za mało palców, jedno oko wyżej od drugiego, nienaturalnie powolne ruchy".

Pisałem już kiedyś o tym krótko w "TP", podobnie cytowałem też Anję Franczak z Instytutu Dobrej Śmierci. Raczej nie mamy prawa oceniać czyjejś żałoby, możemy jednak opisywać i oceniać, jak w tę przestrzeń wchodzi biznes - jest o tym dokument "Eternal You" (2024).

"Mam ogromną prośbę o ulepszenie zdjęcia. Posiadam tylko takie z dowodu a potrzebuję w ramkę na pogrzeb, da rade coś z niego wyciągnąć? Był wysoki i szczupły. Widzę na grupie jakie cuda Państwo robią i jestem pod ogromnym wrażeniem".

Niepokojącym wątkiem na grupie są prośby o usunięcie znaków wodnych ze współcześnie wykonywanych zdjęć szkolnych, które można wykupić u fotografa/fotografki. Oraz to, że raczej nikt nie ma tam problemów z publikowaniem wizerunków siebie i swoich bliskich, nawet dzieci.

AI wskrzesi ci matkę, męża i psa. Magicy z Facebooka pomagają przeżyć żałobę
https://krytykapolityczna.pl/kraj/ai-wskrzeszanie-zmarlych-facebook-zaloba/

Sztuczna inteligencja i historia. Jak AI ożywia zdjęcia i zmienia pamięć
https://www.tygodnikpowszechny.pl/sztuczna-inteligencja-i-historia-jak-ai-ozywia-zdjecia-i-zmienia-pamiec-193516

"Eternal You" (2024)
https://eternalyou.online/en/

#humdev

Nowy renesans, gospodarka intencji i brak snu: AI w sektorze kreatywnym

Uznani twórcy sztuki nowych mediów, Holly Herndon i Mat Dryhurst, przekonują, że sztuczna inteligencja może stać się narzędziem artystycznego odrodzenia, a artyści mogą współkształtować jej miejsce w społeczeństwie, także przez dialog z wydawcami wielkich modeli. Zwykli twórcy widzą sprawę inaczej: AI to fundamentalne zagrożenie dla rynku pracy kreatywnej, a nawet źródło kryzysów egzystencjalnych.
https://blog.humanistyka.dev/2026/07/nowy-renesans-gospodarka-intencji-i-brak-snu-ai-w-sektorze-kreatywnym

Polecamy się na Patronite
https://patronite.pl/humanistyka.dev

Wiarygodne symulowanie tekstów z epoki udaje się w pełni dopiero przy zastosowaniu modelu trenowanego od podstaw wyłącznie na danych historycznych (takiego jak GPT-1914). Rozwiązania oparte na promptowaniu kontekstowym współczesnych modeli albo ich dostrajaniu (fine-tuning) okazują się nieefektywne, ponieważ nieuchronnie przemycają w tekście współczesną wiedzę, normy i style języka. Mimo to nawet osoby z wykształceniem kierunkowym mają problem z poprawnym zidentyfikowaniem symulacji tekstów historycznych, wytworzonych w prosty i tani sposób za pomocą współczesnych lub tylko dostrojonych historycznie modeli. Prace nad rozwojem modeli historycznych mają otwierać nowe perspektywy dla badań społecznych, ale jednocześnie pokazują, jak łatwo dziś manipulować treściami historycznymi.

Znów o historycznych modelach językowych
https://blog.humanistyka.dev/2026/07/znow-o-historycznych-modelach-jezykowych

Polecamy się na Patronite
https://patronite.pl/humanistyka.dev

Kto wynalazł telefon - Bell czy Meucci? Odpowiedzi dużych modeli językowych różnią się w zależności od języka zapytania, nawet jeśli pytanie dotyczy tego samego zagadnienia. Rozpoznanie “wewnątrzjęzykowej przewagi” danych postaci względem innych pozwoliło autorom omawianej pracy opisać LLM-y jako przestrzenie, w których ujawniać się mogą narodowe “miejsca pamięci” (w myśl koncepcji Pierre’a Nory).

Banalny nacjonalizm i duże modele językowe jako miejsca pamięci
https://blog.humanistyka.dev/2026/06/banalny-nacjonalizm-i-duze-modele-jezykowe-jako-miejsca-pamieci

Badaczki z Uniwersytetu w Erfurcie zanalizowały opisy i komentarze pod popularnymi na TikToku krótkimi filmami "History POV", pokazującymi wybrane historyczne sceny z perspektywy pierwszoosobowej. Odwołując się do wydarzeń i postaci z przeszłości, te generowane maszynowo materiały mogą liczyć na milionowe zasięgi i duże zaangażowanie odbiorców, ponieważ przekazują "bezpośrednie doświadczenie", ignorując prawdziwy historyczny kontekst.

https://blog.humanistyka.dev/2026/06/pov-budzisz-sie-jako-jaskiniowiec-w-40-roku-pne-historia-na-tiktoku

Przypomniało mi się, że jak byłem mały, to po odkurzaniu mieszkania mama mówiła mi, żebym nie chował odkurzacza do szafy, bo "musi odpocząć". Podobnie jak komputer "musiał odpocząć" po zbyt długim graniu. Tramwaje i autobusy także "odpoczywają" w zajezdniach. W ostatnim przypadku na szczęście już nie tylko wymagamy, ale też płacimy, więc wydaje się, że etycznie to bardzo ok.

Ten wstrząsający tu i ówdzie wywiad z dr Dorotą Szybmorską (WSB Merito) linkuję w komentarzu.

Polecamy się na Patronite.

Instruktorka BHP w AI. „Jestem w stanie zakolegować się z niebiałkową inteligencją” (WYWIAD)
https://xyz.pl/etyka-ai-jestem-w-stanie-zakolegowac-sie-z-niebialkowa-inteligencja-wywiad/

Polecamy się na Patronite
https://patronite.pl/humanistyka.dev

#humdev

Aktywny sprzeciw wobec hype'u AI nie powinien prowadzić do dyskredytowania technicznych podstaw działania narzędzi sztucznej inteligencji, którym niektórzy nieostrożnie przypisują większe niż się powinno znaczenie. Dobrym przykładem jest tu reprezentacja wektorowa i modele językowe: zamiast zastanawiać się, czy zabiorą pracę, czy mogą myśleć albo czy mają świadomość, lepiej eksperymentować z wykorzystaniem ich do badań nad przemianami języka.

https://blog.humanistyka.dev/2026/06/relacja-ma-znaczenie-od-firtha-do-wektorowych-reprezentacji-jezyka

"Treści typu deepfake oraz teksty wygenerowane lub zmodyfikowane przez sztuczną inteligencję, rozpowszechniane w sprawach publicznych [published on matters of public interest], muszą być wyraźnie oznaczane" - czytamy na stronach Komisji Europejskiej. Ikony oznaczające status tekstu, video, nagrania czy obrazka mają być wdrażane przez dostarczycieli narzędzi "AI", i to dodatkowo z warstwą zaszytych w tych obiektach metadanych i znaków wodnych (co już się dzieje, przynajmniej w niektórych systemach).

Po co to wszystko? Zgodnie z AI Act (wchodzi w życie 2 sierpnia) instytucje, media, firmy, czyli "podmioty wykorzystujące systemy sztucznej inteligencji, które generują lub przetwarzają treści graficzne, audio lub wideo stanowiące deepfake, lub teksty publikowane w celu informowania opinii publicznej o sprawach leżących w interesie publicznym" muszą czytelnie oznaczać treści maszynowe. Niekoniecznie tymi ikonkami, ale w taki sposób, żeby odbiorcy mogli łatwo rozpoznać status publikowanych materiałów.

Nie jest to wcale awangardowe podejście, raczej równanie do standardów oznaczania (np. CRediT, NIST AI 200-1, GAIDeT) z dobrych czasopism naukowych. W linkach materiały na ten temat.

Przypomnijcie o sprawie i o AI Act waszym ulubionym instytucjom :)

Linki w komentarzu. Polecamy się na Patronite.

Code of Practice on Transparency of AI-Generated Content
https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/policies/code-practice-ai-generated-content

Taksonomia GAIDeT: Jak raportować użycie sztucznej inteligencji w pisaniu
https://blog.humanistyka.dev/2025/09/taksonomia-gaidet-jak-raportowac-uzycie-sztucznej-inteligencji-w-pisaniu

Proponuje się już certyfikaty ludzkiego autorstwa dla wydawnictw i twórców
https://blog.humanistyka.dev/2025/10/proponuje-sie-juz-certyfikaty-ludzkiego-autorstwa-dla-wydawnictw-i-tworcow

SynthID: daje się skutecznie oznaczać i wykrywać teksty generowane maszynowo
https://blog.humanistyka.dev/2025/09/synthid-daje-sie-skutecznie-oznaczac-i-wykrywac-teksty-generowane-maszynowo

Polecamy się na Patronite
https://patronite.pl/humanistyka.dev

#humdev

Luciano Floridi proponuje model tworzenia literatury, w którym składanie słów i zdań zostaje oddane maszynie, a autor przyjmuje rolę projektanta ram narracji i koordynatora wytwarzania tekstu. Choć upowszechnienie takiego podejścia może sprawić, że tradycyjny warsztat literacki stanie się kompetencją elitarną, a kreatywne myślenie oparte na języku znajdzie się w kryzysie, oczekiwać możemy demokratyzacji twórczości i nowych gatunków literackich.

https://blog.humanistyka.dev/2026/06/pisanie-zdystansowane-proza-multiwersum-i-dystans-architekta

Pozytywnego wpływu "AI" w gospodarce specjalnie nie widać, slop zalewa internet, rosną ceny pamięci, a wytwarzane wielkim kosztem coraz większe modele nie są jakoś wyraźnie lepsze od swoich poprzedników. Nikt nie chce mieć centrów danych w swojej okolicy, a poglądy szefów wielkich firm z branży "sztucznej inteligencji" na politykę, kulturę i społeczeństwo oceniane są jako skrajnie upraszczające i solucjonistyczne (stąd właśnie pojęcie "software brain"). Mimo to boomerzy wydają się kochać AI, a LinkedIn wciąż wierzy w pozytywną rewolucję.

Nowy odcinek podkastu już na stronie i na wielu, wielu platformach.

https://blog.humanistyka.dev/2026/06/podkast-ai-backlash-zalamuje-sie-ewangelia-innowacji